Bản vẽ đột lỗ xà gồ C/Z phải chỉ rõ tọa độ tâm lỗ, gốc đo, mặt/chiều đặt thanh, kích thước lỗ và dung sai nghiệm thu. Một dòng BOQ chỉ ghi “C200×65×20×2,5, dài 6 m, đột lỗ” chưa đủ để bên gia công sản xuất đúng; xà gồ C và Z có thể khác chiều cánh, hướng đặt, vị trí nối/lap và cấu tạo liên kết. Sai một bước lỗ hoặc lấy gốc đo từ đầu còn lại có thể khiến thanh không lắp được dù barem kg/m đúng.
Bài này là checklist **mua hàng và trao đổi dữ liệu gia công**, không đưa ra khoảng cách lỗ tối thiểu hay bố trí chịu lực thay cho người thiết kế. Định nghĩa và cách đọc tiết diện xem ở xà gồ C là gì và xà gồ Z là gì. Chủ sở hữu báo giá vẫn là trang sản phẩm xà gồ C hoặc xà gồ Z.
Trên bản vẽ đột lỗ xà gồ phải có những trường nào?
Tối thiểu, shop drawing/cut list cần thể hiện mã thanh, biên dạng C/Z đầy đủ, chiều dài L, hướng nhìn, gốc đo X0/Y0, bảng tọa độ tâm lỗ, hình dạng lỗ, kích thước, mặt đột, số lượng và phiên bản bản vẽ. Nếu vị trí lỗ liên quan neo bu lông/gối đỡ, bên thiết kế phải cung cấp thiết kế liên kết đã duyệt. Đơn vị cung ứng không nên tự lấy “bước lỗ phổ biến” từ ảnh sản phẩm.
| Trường dữ liệu | Cần nhận trong RFQ/shop drawing | Rủi ro nếu thiếu |
|---|---|---|
| Mã thanh | P1, P2… theo bản vẽ được phê duyệt | Trộn thanh khác vị trí lỗ |
| Tiết diện | C/Z + H×B1×B2×lip×t (hoặc dạng ghi của catalogue) | Đột nhầm cánh/bụng hoặc sai độ dày |
| Chiều dài L | Danh nghĩa và dung sai cắt, chỉ rõ đầu A/đầu B | Đảo đầu/không khớp mối nối |
| Gốc tọa độ | X=0 tại đầu A hay đầu B, Y=0 tại cạnh/bụng nào | Tịnh tiến hoặc lật đối xứng toàn bộ lỗ |
| Vị trí lỗ | X, Y của từng tâm lỗ; mặt phẳng đột; thứ tự lỗ/nhóm lỗ | Bước lỗ hoặc liên kết sai |
| Hình dạng/kích thước | Đường kính, lỗ oval/slot, chiều dài slot và hướng slot nếu có | Chọn dao đột, bu lông hoặc dung sai sai |
| Rev và phê duyệt | Số bản vẽ, ngày phát hành, revision được duyệt | Gia công theo bản cũ |
Gốc X0, Y0 và đầu A/B làm thay đổi kết quả ra sao?
Giả sử một đơn vị vẽ dùng X0 tại đầu A và X là khoảng cách dọc thanh đến tâm lỗ. Một đơn vị khác lấy gốc từ đầu B. Với cùng chiều dài L, tọa độ tương ứng theo trục dọc sẽ chuyển thành X’ = L − X nếu hai đầu được quy ước đối xứng cùng một hệ đo. Đây chỉ là ví dụ toán học để nhận diện rủi ro đảo đầu; hình học gia công thực tế còn phụ thuộc vị trí cắt, mép, bề mặt, chiều định hướng thanh và chi tiết bản vẽ.
Vì vậy file Excel có “150, 450, 750…” nhưng không ghi đo từ đầu nào, tới tâm lỗ hay mép lỗ, đơn vị mm hay cm thì chưa phải bản dữ liệu có thể gia công. Trước khi chạy hàng loạt, nhà cung ứng nên xác nhận bản vẽ mẫu/chi tiết đầu tiên được chủ trì thiết kế chấp thuận.
Bước lỗ, khoảng cách mép và lỗ oval được kiểm như thế nào?
Bước lỗ (pitch) là khoảng cách giữa các tâm lỗ theo trục quy định trên bản vẽ. Khoảng cách mép (edge distance) phải chỉ rõ đo từ mép nào tới tâm lỗ nào. Với lỗ oval (slot), ngoài chiều rộng và chiều dài cần thêm hướng trục dài. Những trường này liên quan liên kết bulông và nguy cơ ảnh hưởng khả năng chịu lực của tiết diện thành mỏng.
Không áp một khoảng cách mép tối thiểu cố định cho mọi xà gồ C/Z. Yêu cầu chịu lực, điều kiện lỗ và liên kết phải theo hồ sơ thiết kế, hệ tiêu chuẩn được chỉ định và biện pháp chế tạo. Trong hệ xây dựng Bắc Mỹ, AISI S240-20 có phạm vi thiết kế, sản xuất và lắp đặt cấu kiện/khớp nối kết cấu thép tạo hình nguội dùng trong khung nhẹ; không tự động áp tiêu chuẩn này cho mọi xà gồ nhà xưởng tại Việt Nam. IMC 302.5 cũng mô tả việc khoét/cắt cấu kiện kết cấu phải theo quy định của người thiết kế trong phạm vi mã áp dụng; bài này không chuyển các giới hạn của mã nước ngoài thành quy tắc bắt buộc ở Việt Nam.
Xà gồ Z nối chồng (lap) có thể dùng bản lỗ của xà gồ C không?
Không tự chuyển. Xà gồ Z thường có cánh có hướng và kích thước khác nhau để thuận tiện nối chồng ở một số cấu hình, nhưng chiều dài lap, vị trí bu lông, hướng lắp và sự phù hợp tiết diện phải theo shop drawing đã duyệt. Một thanh Z lật hướng hoặc đảo đầu có thể làm các nhóm lỗ tương ứng sai vị trí lắp ngay cả khi cùng chiều cao danh nghĩa. Cùng khối lượng kg/m không làm hai phương án liên kết tương đương.
Mẫu bảng dữ liệu gửi gia công đột lỗ xà gồ C/Z
Bảng dưới là mẫu tên trường để người mua điền số thực từ drawing, không phải bản vẽ thi công hay mẫu khoảng cách lỗ được khuyến nghị.
| Mã thanh | Full section | L (mm) | Gốc tọa độ | Tâm lỗ (X, Y; mm) | Lỗ và hướng | Số lượng & Rev |
|---|---|---|---|---|---|---|
| P-C01 | C + H×B×lip×t theo drawing | [điền] | Đầu A; Y0 tại [ghi cạnh] | H01: [X1,Y1]; H02: [X2,Y2] | ⌀[d] hoặc slot [w×l], trục [theo hướng] | [n] cây, Rev [ ] |
| P-Z02 | Z + H×B1×B2×lip×t theo drawing | [điền] | Đầu B; mặt nhìn [ghi] | H01: [X1,Y1]; H02: [X2,Y2] | Nhóm lỗ lap [theo detail] | [n] cây, Rev [ ] |
Đơn hàng lặp lại theo từng cấu kiện nên có part mark, revision, số lượng, dung sai chiều dài/lỗ, yêu cầu bavia, xử lý chống gỉ tại mép cắt/đột và phương thức kiểm tra. Nếu nhà máy chỉ nhận DXF/CSV, phải thống nhất trục tọa độ, đơn vị, lớp CAD và quy tắc nhận diện đường tâm/lỗ trước khi nhập máy.
Nhận hàng xà gồ đã đột lỗ cần kiểm những gì?
| Trình tự QC | Cần kiểm | Bằng chứng |
|---|---|---|
| 1. Nhận diện | Part mark, loại C/Z, chiều lắp và revision | Nhãn thanh/bó và shop drawing |
| 2. Quy cách | H×B×lip×t, L, lớp phủ, số cây | PO/catalogue và phiếu giao |
| 3. Lỗ | Số lượng, hình dạng, đường kính/slot, tọa độ tâm theo datum đã duyệt | Bản vẽ, dụng cụ đo, checklist mẫu |
| 4. Chất lượng | Bavia sắc, biến dạng cục bộ, ba via mép, vị trí ăn mòn cần xử lý | Tiêu chí nghiệm thu trong hợp đồng |
| 5. Chứng từ | Grade, Heat/Coil ID, lớp phủ nếu có yêu cầu | MTC, phiếu gia công và truy xuất nguồn |
Nếu phát hiện lỗ sai, không tự mở rộng lỗ hoặc cắt lại cánh/mép gấp để “vừa bulông” mà chưa có phê duyệt kỹ thuật. Việc sửa có thể ảnh hưởng khả năng chịu lực và lớp phủ chống ăn mòn; cần biện pháp khắc phục đã được thiết kế chấp nhận.
Gửi RFQ đột lỗ xà gồ cho Thép Trần Long như thế nào?
Thép Trần Long có trang sản phẩm xà gồ C và xà gồ Z để tiếp nhận yêu cầu. Bản vẽ phải nêu tiết diện, mác/tiêu chuẩn, lớp phủ, chiều dài, tọa độ/hình dạng lỗ, revision, số lượng và điều kiện giao. **Việc TLS có khả năng đột lỗ đúng một bản vẽ cụ thể phải được xác nhận**, không tự suy từ việc có trang sản phẩm hoặc ảnh lắp bulông.
Gửi shop drawing/cut list và RFQ cho Thép Trần Long để xác nhận khả năng cung ứng/gia công, nguồn vật liệu, chứng từ, giá và lịch giao theo từng đơn.
