G90 và G60 là ký hiệu lớp mạ kẽm của hệ ASTM A653/A653M, còn Z275 và Z180 là ký hiệu khối lượng lớp mạ theo đơn vị g/m². Khi gặp hai bảng chào hàng ghi G90 và Z275, người mua có thể đối chiếu chúng ở mức khối lượng lớp mạ kẽm danh nghĩa được chỉ định, nhưng không thể suy mọi yêu cầu thử nghiệm, grade, độ dày nền và chứng từ đều tự động tương đương.
Đây là bài hướng dẫn đọc hệ inch-pound G90/G60 và hệ metric Z275/Z180 trong RFQ cho thép tấm, tôn cuộn mạ kẽm và vật liệu tạo hình. Nếu cần phân biệt ký hiệu Z12, Z27 của JIS với Z275 theo EN, xem bài giải thích lớp mạ Z12/Z27/Z275 đã có của Thép Trần Long. Bài này chỉ giải quyết cách đọc G90/G60 và phép thử ASTM, không viết lại phần JIS/EN đã có.
G90 trong ASTM A653/A653M nghĩa là gì?
Trong bảng chỉ định khối lượng lớp phủ của ASTM A653/A653M, G90 là mã lớp mạ kẽm nhúng nóng với yêu cầu tối thiểu 0,90 oz/ft² tổng hai mặt theo phép thử trung bình ba mẫu (*triple-spot test*). “90” không có nghĩa 90 µm, 90 g/m² mỗi mặt hay thép tấm dày 0,90 mm.
Mã G60 tương tự chỉ 0,60 oz/ft² tổng hai mặt theo cơ chế đánh giá tương ứng. Đây là khối lượng lớp phủ kim loại, không phải khối lượng toàn bộ tấm thép hoặc mác cường độ của nền thép.
G90 tương đương Z275 và G60 tương đương Z180 theo cách nào?
Quy đổi đơn vị khối lượng lớp phủ: 1 oz/ft² ≈ 305,15 g/m². Vì vậy 0,90 × 305,15 ≈ 274,64 g/m² (quy ước hệ metric dùng mã Z275), còn 0,60 × 305,15 ≈ 183,09 g/m² (mã Z180 theo hệ quy ước ASTM). Đây là đối chiếu các mức chỉ định tiêu chuẩn, không phải khẳng định một phép đo thực tế luôn ra đúng 275 hoặc 180 g/m².
| Mã inch-pound ASTM | Mã metric ASTM tham chiếu | Khối lượng lớp mạ tối thiểu, trung bình ba mẫu, tổng hai mặt | Mã không có nghĩa là |
|---|---|---|---|
| G40 | Z120 | 0,40 oz/ft² ↔ 120 g/m² | 120 g/m² mỗi mặt |
| G60 | Z180 | 0,60 oz/ft² ↔ 180 g/m² | 180 µm mạ kẽm |
| G90 | Z275 | 0,90 oz/ft² ↔ 275 g/m² | 275 g/m² trên riêng mặt A |
| G115 | Z350 | 1,15 oz/ft² ↔ 350 g/m² | Thép nền đạt một grade cố định |
Bảng đối chiếu được công bố trong Coating Equivalencies của Bailey Metal Processing và bảng yêu cầu ASTM. Với PO chỉ định EN 10346:Z275 hoặc JIS G 3302:Z27, không được chỉ thay mã sang G90 rồi xem hai bộ tiêu chuẩn đã được thỏa mãn hoàn toàn; phải xem thêm phạm vi, phép thử, dung sai, nền thép và chứng từ theo edition cụ thể.
Vì sao “275 g/m² tổng hai mặt” không đồng nghĩa 275 g/m² mỗi mặt?
Hệ chỉ định G90/Z275 ở đây đánh giá tổng khối lượng lớp kẽm phủ trên hai bề mặt thép trong phép thử quy định. Nếu lớp mạ phân bố gần đều, mức tổng 275 g/m² ứng với xấp xỉ 137,5 g/m² trên một mặt theo cách chia đơn giản; nhưng đó không phải cam kết tối thiểu riêng cho từng mặt. Không suy từ nhãn G90 rằng mỗi mặt đều có đúng một độ dày micromet cố định.
Khi người mua cần độ dày lớp phủ tính bằng µm theo từng mặt, cần chốt phương pháp đo, trạng thái lớp mạ, khối lượng/diện tích hoặc tài liệu nhà sản xuất và tiêu chí nghiệm thu đúng tiêu chuẩn. Độ dày kẽm và khối lượng mạ có thể liên hệ bằng khối lượng riêng, nhưng không thay được phép thử thực tế và điều kiện phủ được phê duyệt.
Triple-spot test và single-spot test khác nhau thế nào khi nghiệm thu?
Triple-spot test (TST) dùng trung bình khối lượng lớp mạ của ba mẫu tại các vị trí thử theo tiêu chuẩn. Single-spot test (SST) kiểm riêng từng mẫu, với ngưỡng khác ngưỡng trung bình. Ví dụ bảng ASTM A653/A653M công bố G90 có yêu cầu tối thiểu trung bình ba mẫu 0,90 oz/ft² tổng hai mặt, và mức tối thiểu một mẫu 0,80 oz/ft² tổng hai mặt (tương ứng khoảng 235 g/m² theo ký hiệu metric).
| Chỉ định | TST – tổng hai mặt, trung bình ba mẫu | SST – tổng hai mặt, một mẫu | SST – một mặt, một mẫu theo bảng ASTM |
|---|---|---|---|
| G60 / Z180 | 0,60 oz/ft² ≈ 180 g/m² | 0,50 oz/ft² ≈ 150 g/m² | 0,20 oz/ft² ≈ 60 g/m² |
| G90 / Z275 | 0,90 oz/ft² ≈ 275 g/m² | 0,80 oz/ft² ≈ 235 g/m² | 0,32 oz/ft² ≈ 94 g/m² |
Vì hai tiêu chí khác nhau, không kết luận cả lô bị lỗi chỉ vì một mẫu đơn lẻ dưới 275 g/m² tổng hai mặt khi chưa xem đúng ngưỡng single-spot và phương án lấy mẫu. Ngược lại, một kết quả TST đạt không chứng minh mọi điểm hoặc mọi mặt trên cuộn đều đạt đúng 275 g/m². Các ngưỡng trên chỉ được dùng khi hợp đồng thực sự áp dụng hệ thử/edition liên quan.
ASTM A653 G90 có thể thay thép cuộn EN Z275 hoặc tôn mạ JIS Z27 không?
Chỉ có thể nói các ký hiệu có mức khối lượng mạ kẽm tương ứng về mặt con số. Một quyết định thay thế vật tư cần xác minh thêm: product standard/edition, material grade hoặc cường độ nền, chiều dày nền và dung sai, loại lớp phủ (GI kẽm thay vì hợp kim nhôm-kẽm hay galvanneal), xử lý bề mặt, khả năng tạo hình và các điều kiện thử/lấy mẫu cụ thể.
Ví dụ, **AZ150** là một hệ lớp phủ hợp kim, không được gọi là G90 chỉ vì có các con số g/m². Màu sắc, hoa kẽm (spangle), xử lý bề mặt hay độ bóng không tự chứng minh G90/Z275. Nếu hồ sơ đã chỉ định EN/JIS, cần phê duyệt thay đổi tiêu chuẩn của chủ đầu tư/tư vấn kỹ thuật trước khi đặt hàng theo ASTM.
Yêu cầu RFQ cho tôn cuộn mạ kẽm G90/Z275 cần có những trường nào?
| Trường | Cần ghi cụ thể |
|---|---|
| Loại vật liệu | Tôn/thép cuộn mạ kẽm nhúng nóng; xác nhận GI, không nhầm AZ/GA |
| Tiêu chuẩn | ASTM A653/A653M, EN 10346 hoặc JIS G 3302 kèm edition dự án yêu cầu |
| Nền thép | Grade/điều kiện cơ tính theo bản vẽ, không suy từ G90 |
| Khối lượng lớp phủ | G90/Z275 hoặc G60/Z180 theo hệ chỉ định, ghi rõ hai mặt và phép thử nghiệm thu |
| Chiều dày và khổ | Chiều dày nền hay chiều dày phủ theo yêu cầu, dung sai, khổ, coil ID và khối lượng cuộn |
| Bề mặt/gia công | Passivation, dầu, spangle và yêu cầu tạo hình nếu có |
| Chứng từ | Mill Test Certificate/MTC, Heat/Coil ID, biên bản lớp mạ hoặc chứng từ tương ứng nếu PO yêu cầu |
| Giao nhận | Đơn vị tính, số cuộn, địa điểm, thời gian giao và đóng gói bảo vệ |
Đối với xà gồ tạo hình từ dải cuộn, coating của thép nền trước cán tạo hình không mặc định là lớp phủ cho các cạnh cắt hoặc mối hàn sau gia công. Xem phân biệt mạ trước và mạ sau gia công nếu hạng mục yêu cầu đánh giá vị trí dễ ăn mòn.
Thép Trần Long hỗ trợ đối chiếu lớp mạ G90/Z275 thế nào?
Thép Trần Long có trang tôn cuộn mạ kẽm nhúng nóng và các nhóm thành phẩm liên quan như xà gồ C, xà gồ Z, thép hộp mạ kẽm. Việc một nhóm hàng có trang sản phẩm không có nghĩa mọi grade, lớp phủ G90 hoặc kích thước luôn có sẵn; lớp phủ sau gia công và tiêu chuẩn của thành phẩm phải kiểm riêng.
Gửi BOQ/RFQ, tiêu chuẩn/edition, grade, khối lượng lớp phủ, chiều dày, khổ và yêu cầu chứng từ cho Thép Trần Long để xác minh khả năng đáp ứng theo nguồn hàng và lô thực tế. Không tự đổi EN/JIS sang ASTM chỉ dựa trên một bảng tương ứng số.
