Cừ Larsen đã qua sử dụng không nên được đánh giá chỉ bằng màu rỉ hoặc câu “còn bao nhiêu phần trăm”. Khi nhận hàng, điều quan trọng hơn là xem lô cừ còn đúng mã/tiết diện không, khóa liên kết có làm việc được không, thân cừ có cong vênh hay biến dạng cục bộ không, đầu cừ có hư hỏng sau đóng–nhổ và tình trạng ăn mòn có ảnh hưởng tới phần tiết diện còn lại hay không.
Bài này giữ đúng phạm vi mua và nhận hàng. Việc một lô cừ cũ có được phép dùng cho công trình cụ thể hay không vẫn phải quay về hồ sơ thiết kế, tiêu chuẩn và tiêu chí chấp nhận của dự án. Nếu nhu cầu đã rõ mã cừ và chỉ cần kiểm giá/nguồn hàng, xem cọc cừ Larsen.
Cừ Larsen mới và đã qua sử dụng khác nhau ở đâu khi nhận hàng?
Với hàng mới, người mua thường tập trung vào đúng mã cừ, chiều dài, số lượng, mác/tiêu chuẩn, nhận diện lô và hồ sơ giao kèm. Hình học, bề mặt và khóa liên kết vẫn cần kiểm, nhưng mức độ hao mòn do đóng–nhổ trước đó gần như không phải lớp dữ liệu chính.
Với Larsen đã qua sử dụng, ngoài các trường trên còn phải đọc thêm lịch sử thể hiện trên chính cây cừ: cong vênh, đầu cừ bị bẹt hoặc nứt, khóa bị mở/bóp, lỗ đốt/cắt, mối nối, bản vá, vết hàn sửa và tình trạng ăn mòn. Hai lô cùng một mã Larsen và cùng chiều dài có thể có giá rất khác chỉ vì tình trạng thực tế khác nhau.
Đây là lý do không nên dùng “hàng cũ 80%” như một mô tả kỹ thuật duy nhất. Con số phần trăm thường không cho biết phần nào của cây cừ đã hao mòn, khóa còn trượt được hay không, thân có thẳng hay không và lô có đồng đều giữa các cây không.
Để hai bên hiểu cùng một mặt hàng, yêu cầu báo giá hoặc biên bản nhận nên đi theo thứ tự: mã hoặc dòng cừ → chiều dài → số lượng → tình trạng mới/cũ → khóa → độ thẳng → đầu cừ → ăn mòn/bề mặt → mối nối/sửa chữa → hồ sơ nếu có yêu cầu.
Với Larsen cũ, khóa liên kết nên được kiểm trước khi chỉ nhìn bề mặt
Khóa liên kết là bộ phận quyết định các thanh cừ có thể ghép thành một tường liên tục và có đi qua nhau trong quá trình hạ hay không. Với hàng đã qua sử dụng, khóa có thể bị cong, bóp, mở rộng, bám bẩn hoặc biến dạng cục bộ sau nhiều lần đóng–nhổ.
Khi kiểm lô, không nên chỉ nhìn khóa từ xa. Cần quan sát dọc chiều dài, chú ý các đoạn bị gập/bóp méo, vị trí có vật liệu bám trong rãnh và phần miệng khóa ở hai đầu cây. Nếu điều kiện kho cho phép, việc thử ghép/trượt một đoạn với thanh đối ứng giúp phát hiện những chỗ nhìn bằng mắt chưa chắc thấy rõ.
EN 10248-1:2023 coi khóa liên kết là một phần của yêu cầu sản phẩm đối với cọc ván thép cán nóng và nhiều yêu cầu liên quan khóa liên kết phải được xác định theo tiêu chuẩn/đơn hàng áp dụng. Vì vậy bài này không đưa một kích thước khe khóa hoặc lực trượt dùng chung cho mọi mã cừ. Nếu đơn đặt hàng viện dẫn EN 10248 hoặc tiêu chuẩn khác, tiêu chí chấp nhận phải theo đúng tài liệu đó.
Một khóa bị hở, kẹt hoặc biến dạng chưa tự động trả lời “dùng được hay không”. Câu hỏi đúng là nó có đáp ứng tiêu chí của lô hàng và phương án thi công cụ thể hay không. Nhà cung cấp có thể mô tả và phân loại tình trạng; quyết định chấp nhận cho dự án vẫn thuộc bên kỹ thuật/QA-QC.
Độ thẳng, cong vênh và đầu cừ cho biết nhiều hơn về lịch sử đóng–nhổ
Cừ Larsen là cấu kiện dài nên biến dạng tổng thể rất đáng chú ý. Một thanh có thể nhìn bề mặt còn tốt nhưng lại bị cong theo thân, xoắn hoặc có biến dạng cục bộ làm khó việc lắp ghép và hạ cừ. Khi kiểm hàng cũ, nên quan sát dọc cây ở đủ khoảng cách và từ nhiều hướng thay vì chỉ xem từng đoạn ngắn.
Hai đầu cừ thường thể hiện rõ dấu vết của quá trình sử dụng. Đầu từng chịu đóng có thể bị bẹt, nứt, xòe hoặc biến dạng quanh khóa; đầu từng cắt/hàn có thể xuất hiện phần sửa chữa hoặc thay đổi hình học. Các dấu vết này nên được ghi nhận theo từng lô hoặc từng nhóm cây tương đồng.
Không nên tự đặt một mức cong “bao nhiêu mm là loại” nếu chưa biết tiêu chuẩn hoặc đơn đặt hàng đang viện dẫn. Với EN 10248, dung sai về hình dạng và kích thước nằm ở phần tiêu chuẩn tương ứng; với dự án khác có thể có tiêu chí riêng. Bài viết chỉ giúp xác định vị trí cần kiểm, không thay tiêu chí chấp nhận.
Đối với lô cũ, việc phân nhóm theo mức biến dạng cũng hữu ích khi báo giá: một lô đồng đều, ít sửa chữa và khóa ổn định khác đáng kể với lô trộn nhiều cây có lịch sử sử dụng khác nhau.
Rỉ bề mặt và rỗ ăn mòn không nên được đánh đồng khi đánh giá Larsen cũ
Rỉ màu nâu phủ trên bề mặt chưa đủ để kết luận phần thép còn lại đã mất bao nhiêu. Rỉ phủ bề mặt có thể phân bố tương đối rộng trên bề mặt, trong khi rỗ ăn mòn tạo các hốc ăn mòn cục bộ và làm việc đánh giá chiều dày còn lại phức tạp hơn. Với lô đã qua sử dụng, cần phân biệt hai hiện tượng này thay vì chỉ chấm “rỉ nhiều/rỉ ít”.
Nếu hồ sơ yêu cầu kiểm chiều dày còn lại, vị trí và phương pháp đo phải có căn cứ. Không nên đo một điểm thuận tiện rồi dùng kết quả đó đại diện cho toàn bộ cây hoặc toàn lô. Những vùng nghi ngờ như hốc rỗ, vị trí tiếp xúc môi trường ăn mòn mạnh hoặc đoạn đã sửa chữa cần được xem xét theo kế hoạch kiểm tra của dự án.
Khối lượng lô có thể hỗ trợ đối chiếu nhưng không thay phép kiểm hình học và bề mặt. Một lô nhẹ hơn bảng danh nghĩa có thể do khác mã cừ, chiều dài, tình trạng ăn mòn, số lượng hoặc cách cân; không nên nhảy thẳng từ tổng cân sang kết luận “mòn X%”.
Với yêu cầu thiết kế quan tâm đến hao hụt tiết diện, phần đánh giá còn lại của tiết diện phải do bên kỹ thuật xác nhận. Nhà cung cấp nên cung cấp mô tả trung thực về tình trạng vật tư và dữ liệu đo nếu hai bên đã thống nhất phương pháp.
Mối nối, lỗ, bản vá và dấu vết sửa chữa cần được ghi vào mô tả lô hàng
Cừ Larsen đã qua sử dụng có thể có mối nối hàn do từng được nối dài, lỗ do thao tác cẩu hoặc biện pháp thi công, vị trí cắt cũ, bản vá và các vùng hàn sửa. Những đặc điểm này không nên bị che trong câu “hàng cũ bình thường” vì chúng có thể ảnh hưởng cách lô hàng được phân loại và sử dụng tiếp theo.
Khi kiểm, nên ghi vị trí tương đối của mối nối/sửa chữa, số lượng cây có đặc điểm tương tự và tình trạng sau sửa. Nếu lô gồm nhiều nguồn hoặc nhiều lần sử dụng, việc chia thành nhóm giúp người mua hiểu rõ hơn thay vì coi toàn bộ lô có cùng chất lượng.
Về hồ sơ, hàng cũ có thể không còn bộ chứng từ theo cách của hàng mới. Vì vậy ngay từ lúc hỏi giá cần làm rõ bên mua thực sự yêu cầu gì: nguồn/mác/tiêu chuẩn, MTC, C/O hay dữ liệu truy xuất khác. Không nên hứa “đủ C/O, C/Q” như một đặc tính mặc định của mọi lô cừ đã qua sử dụng. Xem thêm cách đối chiếu C/O, C/Q và MTC.
Nếu dự án yêu cầu một bộ hồ sơ mà lô hàng không thể cung cấp, vấn đề nên được làm rõ trước khi chốt giá. Đây là quyết định mua hàng, không phải lỗi có thể xử lý bằng cách bổ sung một chứng từ chung sau đó.
Khi hỏi giá Larsen cũ, mô tả lô hàng thế nào để hai báo giá có thể so được?
Một yêu cầu báo giá nên ghi ít nhất: mã hoặc dòng cừ, chiều dài, số cây hoặc tổng khối lượng, tình trạng mới/cũ, mức đồng đều của lô, khóa liên kết, độ thẳng, đầu cừ, mức rỉ/rỗ ăn mòn quan sát được, mối nối/lỗ/sửa chữa, yêu cầu chứng từ và điểm giao.
Nếu có ảnh thực tế, nên chụp cả thân cây, hai đầu, khóa và các vùng sửa chữa điển hình thay vì chỉ chụp một bó hàng từ xa. Với lô lớn, một vài ảnh đẹp không đại diện cho toàn bộ hàng; nên mô tả cách lấy mẫu hoặc cách phân nhóm nếu bên mua cần kiểm sâu hơn.
Giá của hàng mới và hàng cũ không nên so chỉ theo đồng/kg. Cần đặt cạnh nhau đúng mã, chiều dài, tình trạng, khả năng tái sử dụng theo hồ sơ dự án, chi phí xử lý/sửa nếu có và điều kiện vận chuyển. Trang cọc cừ Larsen giữ phần báo giá thương mại; danh mục thép cọc cừ giữ định tuyến chung.
Bài viết dừng ở bước giúp người mua mô tả đúng lô và biết phải kiểm ở đâu. Nó không thay kỹ sư thiết kế xác nhận hao hụt tiết diện, khả năng chịu lực hoặc điều kiện tái sử dụng của cừ trong công trình cụ thể.
Câu hỏi thường gặp khi kiểm cừ Larsen cũ
Cừ Larsen cũ có thể dùng lại được không?
Có thể trong nhiều công trình tạm, nhưng phải kiểm đúng mã, khóa, độ thẳng, hư hỏng, ăn mòn và điều kiện mà thiết kế/dự án yêu cầu.
Rỉ bề mặt có đồng nghĩa cừ không đạt không?
Không. Cần phân biệt rỉ bề mặt với rỗ ăn mòn/hao hụt tiết diện và đánh giá theo tiêu chí, vị trí đo và hồ sơ áp dụng.
Có thể đánh giá Larsen cũ chỉ bằng trọng lượng không?
Không. Khối lượng chỉ là một dữ liệu; cần kiểm mã tiết diện, chiều dài, khóa, biến dạng, ăn mòn và số lượng thực tế.
Khóa cừ bị hở hoặc kẹt có dùng được không?
Không thể kết luận chung. Tình trạng khóa phải được đối chiếu với yêu cầu của mã cừ, tiêu chuẩn/đơn hàng và phương án thi công cụ thể.
