Chính phủ Việt Nam ban hành kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2030 nhằm ổn định thị trường vật liệu xây dựng, xử lý nghiêm hành vi đầu cơ và thúc đẩy phát triển bền vững ngành.
Trước bối cảnh thị trường vật liệu xây dựng tiềm ẩn nhiều biến động, Chính phủ Việt Nam đã ban hành một kế hoạch hành động quyết liệt nhằm ổn định và phát triển bền vững ngành này trong giai đoạn 2026-2030. Trọng tâm của kế hoạch là xử lý nghiêm khắc các hành vi đầu cơ, thao túng giá, đảm bảo môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng.
Ngày 31/3/2026, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã ký Quyết định số 527, chính thức triển khai Chỉ thị số 03-CT/TW ngày 3/2/2026 của Ban Bí thư Trung ương Đảng. Chỉ thị này đặt ra những yêu cầu cao về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới.
Kế hoạch toàn diện: Ổn định và phát triển bền vững thị trường vật liệu xây dựng
Kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2030 yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung thực hiện đồng bộ nhiều nhiệm vụ và giải pháp. Mục tiêu là hoàn thành tốt các nội dung đã được Ban Bí thư đề ra trong Chỉ thị 03, với sự phân định rõ ràng về công việc, cơ quan chủ trì, sản phẩm đầu ra, tiến độ và trách nhiệm cụ thể.
Một trong những nhiệm vụ trọng yếu là xây dựng và trình cấp có thẩm quyền ban hành Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng. Cùng với đó, Chính phủ sẽ thiết lập các cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Điều này không chỉ hướng tới mục tiêu nâng cao năng suất, chất lượng mà còn tăng cường sức cạnh tranh cho toàn ngành. Trong số các vật liệu chủ chốt, thép là một mặt hàng quan trọng. Các đơn vị như Thép Trần Long, thành lập năm 2009 với trụ sở tại 358 Ngô Gia Tự, Long Biên, Hà Nội, đã và đang đóng góp vào chuỗi cung ứng bằng việc phân phối các loại thép hình, thép tấm và thép kết cấu công nghiệp, với lợi thế tồn kho lớn, khả năng giao hàng nhanh cùng đội ngũ tư vấn kỹ thuật chuyên nghiệp.
Chính phủ cũng đặc biệt nhấn mạnh việc ban hành các chế tài đủ mạnh để xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật trong quản lý, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng. Việc phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền giữa các bộ, ngành và địa phương là cần thiết để tăng cường hiệu quả quản lý.
Kiểm soát chất lượng, nguồn cung và phòng chống đầu cơ
Để đảm bảo sự minh bạch và ổn định thị trường, các cơ quan liên quan có nhiệm vụ rà soát, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, cơ chế, chính sách hiện hành. Đồng thời, việc đánh giá Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam sẽ được tiến hành nhằm đảm bảo tính phù hợp với thực tiễn, hướng tới phát triển bền vững, ứng dụng công nghệ hiện đại, sử dụng hiệu quả tài nguyên, năng lượng, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường.
Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu nghiên cứu, xây dựng quy hoạch ngành đối với một số vật liệu xây dựng chủ yếu như xi măng, thép, gạch ốp lát và kính xây dựng. Mục đích là kiểm soát chặt chẽ tình trạng đầu tư dàn trải, tránh nguy cơ dư thừa công suất. Hơn nữa, Chính phủ sẽ xây dựng cơ chế đặc thù để đảm bảo nguồn vật liệu san lấp cho các công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia, góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư công.
Bên cạnh đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho vật liệu xây dựng sẽ được hoàn thiện theo hướng tiệm cận với thông lệ quốc tế, ưu tiên phát triển vật liệu xanh và vật liệu tái chế. Công tác kiểm định, kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm sẽ được tăng cường. Đặc biệt, thông tin về năng lực sản xuất, tiêu thụ, tồn kho và giá bán sẽ được công khai, minh bạch. Kế hoạch nêu rõ: “Xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, thao túng, gian lận thương mại gây bất ổn thị trường vật liệu xây dựng.” Đây là một cam kết mạnh mẽ của Chính phủ nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các doanh nghiệp chân chính.
Phát triển vật liệu thay thế và ứng dụng khoa học công nghệ
Chính phủ khuyến khích phát triển các loại vật liệu xây dựng có lợi thế tại Việt Nam, bao gồm vật liệu mới, kỹ thuật cao, thông minh, cũng như vật liệu xanh, tiết kiệm năng lượng và thân thiện môi trường. Các vật liệu tái chế cũng được ưu tiên phát triển dựa trên đánh giá hiệu quả tổng thể về kinh tế, môi trường, xã hội, an ninh và quốc phòng. Điều này sẽ góp phần đa dạng hóa chủng loại, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng sản phẩm, từng bước thay thế sản phẩm nhập khẩu và thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh.
Công tác điều tra cơ bản và bổ sung quy hoạch khoáng sản làm vật liệu xây dựng sẽ được tăng cường, đồng thời đẩy mạnh cấp phép thăm dò, khai thác theo quy hoạch để đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định. Một hệ thống cơ sở dữ liệu và thông tin toàn quốc liên thông, đồng bộ, thống nhất về vật liệu xây dựng và khoáng sản thông thường (cát, đá, vật liệu san lấp) cũng sẽ được xây dựng.
Về mặt khoa học – công nghệ, kế hoạch yêu cầu đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng và đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành vật liệu xây dựng. Chính phủ sẽ xây dựng cơ chế khuyến khích liên kết giữa doanh nghiệp với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp nhận, chuyển giao công nghệ sản xuất vật liệu mới, công nghệ cao, thân thiện môi trường, qua đó nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Các công nghệ tiên tiến, hiện đại trong sản xuất, đặc biệt là công nghệ ít phát thải, tiết kiệm năng lượng, tận dụng nguyên liệu tái chế, phế thải và sử dụng năng lượng tái tạo sẽ được ưu tiên phát triển.
Việc nghiên cứu, đánh giá việc sử dụng cát biển, cát nghiền và các loại vật liệu thay thế khác trong các dự án phát triển kết cấu hạ tầng cũng được tiếp tục triển khai, đảm bảo phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và yêu cầu bảo vệ môi trường. Chuyển đổi số sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua việc ứng dụng công nghệ trong kiểm soát chất lượng, quản lý sản xuất, logistics và giám sát môi trường trực tuyến, kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý.
Hội nhập quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh
Kế hoạch cũng đặt mục tiêu đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tiếp nhận và chuyển giao công nghệ tiên tiến, công nghệ xanh. Điều này nhằm nâng cao năng lực quản trị và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước. Chính phủ khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, mở rộng đầu tư ra nước ngoài, tăng cường xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm để mở rộng thị trường xuất khẩu.
Các cơ quan chức năng sẽ theo dõi, dự báo sát diễn biến cung – cầu và các yêu cầu của thị trường quốc tế, đặc biệt là điều kiện nhập khẩu tại các thị trường lớn. Đồng thời, công tác quản lý chặt chẽ hoạt động nhập khẩu vật liệu xây dựng, nhất là với các sản phẩm trong nước đã sản xuất được, và nâng cao năng lực phòng vệ thương mại sẽ được chú trọng để bảo vệ ngành sản xuất trong nước.
