Sản lượng thép thô Nhật Bản năm 2025 giảm 4% còn 80,67 triệu tấn, thấp nhất từ 1969, chịu sức ép thép giá rẻ Trung Quốc và bảo hộ thương mại.
Theo số liệu từ Liên đoàn Sắt thép Nhật Bản (JISF) được Nikkei Asia trích dẫn, sản lượng thép thô của Nhật Bản trong năm 2025 giảm 4%, còn 80,67 triệu tấn, mức thấp nhất kể từ 1969.
Diễn biến này phản ánh bối cảnh nhu cầu nội địa yếu và cạnh tranh từ nguồn cung thép giá rẻ nhập khẩu, trong đó Trung Quốc tiếp tục là nhân tố ảnh hưởng đáng kể đến điều kiện thị trường khu vực.
Sản lượng 2025 giảm dưới cả giai đoạn dịch bệnh
Đáng chú ý, mức sản xuất năm 2025 còn thấp hơn năm 2020 – thời điểm ngành chịu tác động của COVID-19 và sản lượng giảm 16% xuống 83,18 triệu tấn. Điều này cho thấy sự suy yếu của thị trường đang dần trở thành trạng thái kéo dài, thay vì chỉ là biến động ngắn hạn.
Theo Hiệp hội Thép Thế giới, Mỹ đã vượt Nhật Bản về sản lượng thép thô trong giai đoạn 11 tháng năm 2025. Với diễn biến hiện tại, sản lượng cả năm của Nhật Bản có thể khiến nước này lùi xuống vị trí thứ tư, sau Trung Quốc, Ấn Độ và Mỹ.
Nếu kịch bản này xảy ra, đây sẽ là lần đầu tiên kể từ 1999 Mỹ vượt Nhật Bản về sản lượng thép thô, củng cố sự dịch chuyển tương quan trong nhóm các quốc gia sản xuất thép hàng đầu.
Nhu cầu xây dựng và ô tô suy yếu kéo dài
Nhu cầu thép từ lĩnh vực xây dựng suy giảm khi nhiều dự án bị trì hoãn do thiếu hụt lao động. Sự chậm lại này góp phần làm tiêu thụ thép trong nước trì trệ, gây áp lực lên kế hoạch vận hành của các nhà máy.
Song song, doanh số bán ô tô mới trong nước giảm kéo dài cũng khiến nhu cầu thép yếu đi. Trong cơ cấu tiêu thụ của Nhật Bản, ô tô và các ngành liên quan có vai trò quan trọng, nên đà giảm tạo hiệu ứng lan tỏa sang chuỗi cung ứng vật liệu.
Trong khi đó, yếu tố Trung Quốc tiếp tục định hình diễn biến thị trường do lượng thép giá rẻ được đẩy ra bên ngoài, làm gia tăng cạnh tranh đối với thép sản xuất tại Nhật Bản.
Trung Quốc thừa cung, xuất khẩu tăng mạnh trong 9 tháng 2025
Mặc dù sản lượng thép thô của Trung Quốc được ghi nhận đang trong xu hướng giảm, nhưng sự suy yếu của bất động sản cùng đà giảm tốc của nền kinh tế khiến nguồn cung thép giá rẻ dư thừa. Phần dư này được chuyển hướng sang xuất khẩu, qua đó làm điều kiện thị trường toàn cầu khó khăn hơn.
Theo một tổ chức ngành của Trung Quốc, sản lượng thép thô trong nước của nước này giảm 2,9% xuống 746 triệu tấn trong 9 tháng năm 2025. Cùng giai đoạn, nhu cầu thép trong nước giảm 5,7% xuống 649 triệu tấn, khiến khoảng cách cung – cầu tiếp tục nới rộng.
Số liệu của JISF cho thấy xuất khẩu thép của Trung Quốc trong 9 tháng năm 2025 tăng 9,2% so với cùng kỳ, lên 87,96 triệu tấn, mức cao nhất từng ghi nhận trong giai đoạn này. Thống kê thương mại sơ bộ cũng cho thấy nhập khẩu thép từ Trung Quốc vào Nhật Bản tăng 1,5% trong năm 2025, góp phần làm dòng chảy thép giá rẻ gia tăng.
Bảo hộ thương mại lan rộng, xuất khẩu thép Nhật giảm năm thứ hai
Chủ nghĩa bảo hộ đang gia tăng trên phạm vi toàn cầu, đặc biệt tại Mỹ. Kể từ khoảng 2024, nhiều quốc gia đã áp mức thuế cao đối với thép nhằm hạn chế tác động tiêu cực từ tình trạng suy thoái thị trường liên quan đến thép Trung Quốc đối với thị trường nội địa.
Nhật Bản cũng chịu ảnh hưởng từ các biện pháp chống bán phá giá, khiến thép nước này gặp khó tại một số thị trường như Hàn Quốc và Liên minh châu Âu. Dù khoảng 40% sản phẩm thép Nhật Bản được xuất khẩu, số liệu thương mại sơ bộ cho thấy lượng xuất khẩu năm 2025 giảm 4,2% xuống 30,08 triệu tấn, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp đi xuống.
Ông Tadashi Imai, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Nippon Steel, nhận định: “Ngành thép, với tỷ trọng xuất khẩu cao, sẽ tiếp tục đối mặt với những điều kiện khó khăn trong năm 2026.” Nhận định này được nhiều bên chia sẻ khi nhu cầu yếu xuất hiện ở cả thị trường nội địa lẫn xuất khẩu trong năm qua.
Tái cơ cấu công suất và dịch chuyển sang các thị trường tăng trưởng
Trước triển vọng nhu cầu trong nước không cải thiện rõ rệt, các nhà sản xuất thép lớn của Nhật Bản đẩy mạnh tái cơ cấu nhằm tinh gọn hệ thống và duy trì năng lực cạnh tranh. Nippon Steel bắt đầu nỗ lực tái cấu trúc từ khoảng 2020, giảm số lượng lò cao từ 15 xuống còn 10.
JFE Holdings đã tạm dừng hoạt động một lò cao vào 2023 và có kế hoạch dừng thêm một lò khác trong năm tài khóa 2027. Các bước đi này cho thấy xu hướng tối ưu hóa công suất trong bối cảnh thị trường chưa thuận lợi.
Song song với việc tinh gọn trong nước, các doanh nghiệp lớn tăng tốc chuyển hướng sang những thị trường tăng trưởng như Ấn Độ và Mỹ để duy trì quy mô sản xuất đủ lớn. Theo ông Eiji Hashimoto, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Nippon Steel: “Chúng tôi sẽ không thể duy trì hay phát triển công nghệ nếu không sản xuất thép với sản lượng lớn. Quy mô là yếu tố thiết yếu.”
Nippon Steel và JFE tăng hiện diện tại Mỹ, Ấn Độ
Nippon Steel đã thâu tóm U.S. Steel vào năm 2025, với kỳ vọng biến thị trường Mỹ thành trụ cột tăng trưởng. Doanh nghiệp này cũng đang xây dựng một nhà máy thép mới tại Ấn Độ, hướng tới mục tiêu sản xuất 100 triệu tấn thép thô mỗi năm trong vòng 10 năm thông qua mở rộng công suất ngoài Nhật Bản.
Năm 2024, Nippon Steel sản xuất 58 triệu tấn, bao gồm cả sản lượng của U.S. Steel. Trong khi đó, tháng trước JFE thông báo sẽ đầu tư 270 tỷ yên vào một công ty con của JSW Steel tại Ấn Độ. Công ty con này vận hành một lò cao, đồng nghĩa khoản đầu tư giúp JFE có tổ hợp thép tích hợp để cung ứng trực tiếp cho thị trường sở tại.
JFE cũng đang cân nhắc xây dựng thêm một lò cao tại Ấn Độ, cho thấy trọng tâm mở rộng đang dịch chuyển về các khu vực có nhu cầu dài hạn và khả năng hấp thụ sản lượng tốt hơn.
Góc nhìn chuỗi cung ứng: Vai trò doanh nghiệp phân phối trong giai đoạn biến động
Trong bối cảnh thị trường toàn cầu chịu tác động từ chênh lệch cung – cầu và các rào cản thương mại, các doanh nghiệp phân phối đóng vai trò quan trọng trong việc đưa sản phẩm thép đến đúng nhu cầu và tối ưu dòng hàng. Tại Việt Nam, Thép Trần Long là một mắt xích thuộc nhóm doanh nghiệp phân phối trong chuỗi cung ứng, thành lập năm 2009 và đặt trụ sở tại 358 Ngô Gia Tự – Long Biên – Hà Nội.
Doanh nghiệp này tập trung phân phối thép hình, thép tấm và thép kết cấu công nghiệp, phục vụ các nhu cầu sản xuất – xây dựng theo tiến độ dự án. Trong điều kiện giá và nguồn cung biến động, lợi thế như tồn kho lớn, khả năng giao nhanh và tư vấn kỹ thuật thường được xem là các yếu tố giúp thị trường vận hành ổn định hơn ở cấp độ triển khai.
Xu hướng tái cấu trúc công suất tại các quốc gia sản xuất lớn, cùng với áp lực từ thép giá rẻ và chính sách phòng vệ, dự kiến tiếp tục tác động đến chuỗi cung ứng thép trong năm 2026, đòi hỏi các bên tham gia thị trường theo dõi sát số liệu sản xuất, thương mại và động thái đầu tư.
